Wei-eiwit (whey) — wat je moet weten
Het eiwit uit de wei die overblijft bij kaasbereiding — snel opneembaar, rijk aan leucine, en in poedervorm vooral een praktische manier om een eiwitgat te dichten.
Wat is Wei-eiwit (whey)?
Wei-eiwit, in het Engels whey, is de eiwitfractie uit de waterige laag die overblijft wanneer melk stremt bij de kaasbereiding. Ongeveer een vijfde van het eiwit in koemelk is wei; de rest is caseïne. Gedroogd levert dat een poeder met alle negen essentiële aminozuren en een relatief hoog gehalte aan leucine.
Er zijn drie handelsvormen, die verschillen in hoever de wei is doorgefilterd: concentraat (doorgaans 70–80% eiwit), isolaat (88–92%, vrijwel zonder lactose) en hydrolysaat (voorgeknipt eiwit, vooral in klinische voeding). De verschillen zitten in lactose, calorieën en prijs — niet in een eigen werking. De keuze staat uitgewerkt in concentraat, isolaat of hydrolysaat.
Hoe werkt het?
Wei-eiwit verlaat de maag snel en levert daardoor binnen een uur een piek aan aminozuren in het bloed. Die piek — en vooral het leucinedeel ervan — zet de spiereiwitsynthese aan: het proces waarmee je lichaam spierweefsel onderhoudt en herstelt. Zie leucinedrempel voor de hoeveelheid die daarvoor nodig is.
Na je veertigste reageert spierweefsel minder sterk op dezelfde portie eiwit; dat heet anabole resistentie. Waar bij jonge volwassenen 20 tot 25 gram hoogwaardig eiwit per eetmoment volstaat, wijst onderzoek bij ouderen richting ongeveer 0,4 gram per kilo lichaamsgewicht per maaltijd. Zie eiwitbehoefte na 40 voor het dagtotaal en hoeveel whey per dag voor de verdeling.
Wat wei niet doet: het beïnvloedt geen hormoonwaarden en heeft geen eigen effect bovenop het eiwit dat erin zit. Dezelfde gram eiwit uit kwark, ei of vis levert dezelfde bouwstenen.
Waarom dit ertoe doet voor jouw keuze
De EU staat op eiwit twee claims toe: eiwitten dragen bij tot de groei en de instandhouding van spiermassa, en tot de instandhouding van normale botten (Verordening (EU) 432/2012). Die gelden voor élk product dat genoeg eiwit levert — ook voor een pak kwark. Claims over testosteron, energie of vetverbranding zijn niet toegestaan; zie EFSA-claims.
Praktisch is de vraag niet of wei werkt, maar of jij een eiwitgat hebt: voor wie whey iets toevoegt. Verdraag je het slecht, dan is de oorzaak vaker een toevoeging dan de lactose — zie whey en darmklachten. Bij zuivelbezwaar is plantaardig eiwit een volwaardig alternatief met een grotere portie. Praktische keuzehulp per vorm en doel staat in de supplementgids eiwitpoeder; vergelijk producten op /beste/eiwitpoeder.