Omega-3 en het hart: waarom vier grote trials vier verschillende antwoorden gaven

Wat er wél op de verpakking mag — en wat niet

In het Europese claimregister staat dat EPA en DHA bijdragen aan de normale werking van het hart, bij een inname van 250 mg per dag. Dat is een nutriëntclaim over een normale functie — het niveau van “je hart heeft dit nodig om te werken zoals het hoort”. Wat er níet staat, is dat omega-3 hartinfarcten voorkomt of sterfte verlaagt. Die claim is nooit toegelaten, en dat is geen omissie: EFSA beoordeelt precies dat onderscheid. Marketing die de toegelaten zin gebruikt om de niet-toegelaten belofte te suggereren, is de meest voorkomende overtreding in deze categorie. Het verschil is niet formalistisch. “Draagt bij aan de normale werking” gaat over een tekort voorkomen. “Verlaagt je risico” gaat over een interventie bij mensen die al genoeg binnenkrijgen. De trials hieronder testten dat tweede — zie ook EFSA-claims.

Vier trials, vier opzetten

VITAL volgde ruim 25.000 Amerikanen zonder hart- en vaatziekte, met 840 mg EPA+DHA per dag. Op de primaire samengestelde uitkomst was er geen effect. ASCEND deed hetzelfde bij ruim 15.000 mensen met diabetes en vond evenmin winst op de primaire uitkomst. REDUCE-IT was een ander verhaal: 8.000 deelnemers met verhoogde triglyceriden en een hoog cardiovasculair risico, met 4 gram icosapent-ethyl per dag — een zuiver EPA-preparaat op receptniveau. Daar daalde het aantal cardiovasculaire gebeurtenissen met ongeveer een kwart. Dat is een groot effect, en het werd breed uitgemeten. STRENGTH testte vervolgens een vergelijkbaar hoge dosis van een gemengd EPA/DHA-preparaat bij een vergelijkbare groep — en vond niets. De trial werd voortijdig gestopt wegens uitzichtloosheid. Het verschil tussen die twee uitkomsten is nooit sluitend verklaard; de belangrijkste hypotheses zijn dat het aan het gebruikte EPA-preparaat ligt, óf aan de placebo van REDUCE-IT (minerale olie), die in de controlegroep zelf ongunstige effecten kan hebben gehad.

Nuance: Het onopgeloste placebodebat rond REDUCE-IT is geen detail: als minerale olie de controlegroep verslechterde, is het gevonden effect deels een artefact. Cardiologische richtlijnen verschillen daardoor in hoeveel gewicht ze aan die trial geven.

Het signaal dat de reclame nooit haalt

Zowel REDUCE-IT als STRENGTH vond bij de hoge dosering meer boezemfibrilleren dan in de controlegroep. Latere meta-analyses bevestigden dat patroon: het risico neemt toe met de dosering, en boven ongeveer 1 gram EPA+DHA per dag wordt het meetbaar. Boezemfibrilleren is geen bijwerking die je aan je supplement toeschrijft. Het voelt als hartkloppingen, een onregelmatige pols of onverklaarde vermoeidheid, en het komt na de vijftig sowieso vaker voor. Dat maakt het lastig te herkennen — en het is precies waarom het in het productmarketingverhaal ontbreekt. De praktische consequentie is beperkt maar reëel: het is een argument om níet uit eigen beweging naar grammen te gaan doseren. Bij de gangbare 500 tot 1000 mg EPA+DHA per dag is het signaal klein. Bij zelf opgeschroefde doseringen van 3 of 4 gram, zonder medische indicatie, koop je een risico dat je niet nodig hebt — zie hoeveel omega-3 per dag.

Wat dit voor jou betekent

Waarom deze nuance zelden ergens staat

Een productpagina die eerlijk zou vermelden dat de grootste trials op de primaire uitkomst niets vonden, verkoopt minder. De prikkel loopt de andere kant op, en het gevolg is dat de toegelaten claim over “normale werking van het hart” overal wordt ingezet alsof hij over risicoverlaging gaat. Wij vergelijken supplementen en leggen uit wat een etiket mag beweren; wat het onderzoek erover zegt houden we daarnaast staan, ook als dat de verkoopreden verzwakt. Dat is precies waarom de PS-Score niet meeweegt hoeveel een fabrikant belooft, maar wat er te controleren valt. Wat dat per stof oplevert, zie je in de supplementenafdeling.